Studium Generale UU Podcast

Can we truly know ourselves?

I think, therefore I am. This statement, by the French philosopher René Descartes, is one of the most famous in western philosophy. You can question everything—except your own existence. Case closed, right? Not according to early Buddhists, who believed in the idea of no-self. Philosopher Colin Caret explains what it means to have no self and what lessons we can learn from the Buddhist way of thinking. 

Gaan we te vrijblijvend met onze vrijheid om?

Koemelk of havermelk in je koffie, vlees of peulvruchten op je bord, met het vliegtuig of de trein op vakantie? In de liberale Nederlandse samenleving zijn we vrij om te kiezen. Maar hoe liberaal zijn die keuzes als we daarmee de vrijheid van anderen beperken? Tijdens de Utrechtse Nacht van de Filosofie 2026 pleit filosoof en jurist Jurriën Hamer voor een minder vrijblijvende omgang met vrijheid. 

Does human nature exist?

The idea of ‘human nature’ has become controversial. In the past, it has been used to denigrate other people, other cultures, and other creatures. But according to philosopher Katie Ebner-Landy, we cannot do away with the concept, in spite of all its flaws. What understanding of human nature might avoid the violence to which it was put in the past? And can it help to make human lives better? 

Hoe wapenen we ons in de schaduwoorlog?

Drones rond Europese luchthavens, cyberaanvallen en desinformatiecampagnes. We zijn niet officieel in oorlog, maar achter de schermen probeert met name Rusland Europa te verzwakken. Hoe gaan we om met die permanente dreiging? En welke rol speelt het Westen zelf op het hybride strijdtoneel? Met cultuurhistoricus Rutger van der Hoeven (UU) en onderzoeksjournalist Birte Schohaus (Follow the Money).

Hoe verandert onze taal?

Hoe verandert onze taal? Worden overbodige woorden geschrapt of wordt onze taal juist ingewikkelder? En wat is de invloed van migratie? Taalwetenschapster Sterre Leufkens geeft een voorproefje van hoe onze taal in de verre toekomst zou kunnen klinken.

Kinderloos of kindervrij?

Het aantal vrouwen dat bewust kinderloos is, groeit. Ze stuiten regelmatig op kritiek of medelijden, want de maatschappelijke verwachting om kinderen te krijgen is nog steeds hoog. Waarom hebben sommige vrouwen geen kinderwens? Een gesprek met socioloog Nola Cammu, filosoof Suzanne Roes en schrijver Fiona Fortuin over moederschap als persoonlijke én politieke kwestie.

De volgende crisis komt eraan: Beatrice de Graaf over de lessen van het verleden

Van pandemieën tot natuurrampen en gewelddadig extremisme. De vraag is niet óf er een nieuwe crisis komt, maar wanneer. Historicus Beatrice de Graaf (UU) legt uit hoe het verleden ons kan helpen om beter voorbereid te zijn op een toekomstige crisis. Wat betekent het om weerbaar te zijn, als burger en als samenleving?

Ontwikkelingshulp: zinloos of zinvol?

In de jaren 70 waren Nederlanders wereldwijde koplopers in ontwikkelingshulp. Tegenwoordig is internationale samenwerking nauwelijks een politiek thema meer. Onderzoeker Dirk-Jan Koch legt uit waarom het imago van ontwikkelingshulp verslechterde, ook in het Globale Zuiden. Hoe zou moderne ontwikkelingshulp eruit kunnen zien?

Hoe subtiel en mainstream klimaatdesinformatie eigenlijk is

Al sinds de jaren 80 luiden bezorgde wetenschappers de noodklok: klimaatverandering is een groot probleem. Klimaatwetenschappers zijn het erover eens dat we er iets tegen moeten doen. Maar die boodschap wordt ondermijnd door grote hoeveelheden desinformatie. Wat zijn daar de gevolgen van? En hoe herken je de vaak subtiele patronen van klimaatdesinformatie? Filosoof Mario Veen legt uit. 

Wat leert de filosofische canon ons over authenticiteit?

Sartre, Nietzsche, Kant. Wie kent ze niet? We hebben de neiging om steeds naar dezelfde denkers te grijpen om grip te krijgen op de wereld om ons heen. Maar wat als we de bestaande filosofische canon loslaten? Of moeten we überhaupt af van het idee van een canon? Luister naar een verhaal van filosoof Simon Gusman.